Chubbyhole

1.
วันก่อน ผมดูหนังตลก The Animal (หนังปี 2001) ที่ Rob Schneider แสดงเป็นมนุษย์ที่ผ่านการทดลองทางพันธุกรรม
บทสนทนาต่อไปนี้เป็นตอนที่กลุ่มคน (ม็อบ) กำลังจะออกตามล่าสัตว์ร้าย / the beast ที่ทุกคนสงสัยว่าต้องเป็น Rob แน่ๆ
เจ้าหน้าที่ของรัฐผู้เป็นหัวหน้าม็อบ :  ใครมีคำถามบ้าง?
หนึ่งในกลุ่มคน (แสดงโดยดาราตลก Norm Macdonald) : มีครับมี.. เมื่อไหร่เราจะจุดคบไฟกันดี?
เจ้าหน้าที่ : ตอนค่ำ. ใครมีคำถามอีกไหม?
Norm : มีๆ ... คือ ถ้าไฟมันเกิดติดอยู่แล้ว (พูดพลางโชว์คบไฟที่แอบจุดไว้) เราจะปล่อยให้มันติดไว้อย่างนี้ หรือจะดับมันดี?
เจ้าหน้าที่ : (ชักรำคาญ) ปล่อยไว้อย่างนั้นก็ได้. ใครมีคำถามอีก?
Norm : มีๆๆ .. เอ่อ..  Does this guy deserve a fair trial?

(ผมโทรถามเพื่อนรุ่นพี่ที่เป็นอาจารย์สอนวิชากฎหมาย
ผม : พี่ครับ fair trial แปลว่าอะไร แบบสั้นๆ
พี่ลิตเติ้ล : fair trial แปลว่า “การพิจารณาที่เป็นธรรม”
ผม : พี่สั้นได้แค่นี้เหรอครับ
พี่ลิตเติ้ล : จริงๆ ควรเป็น “การพิจารณา “ความ” หรือ “คดี” ที่เป็นธรรม” ด้วยซ้ำ นี่ก็ย่อให้มากแล้วนะ
ผม : ให้เหลือแค่สองคำแบบเขาไม่ได้เหรอ (ผมพยายามต่อราคา)
พี่ลิตเติ้ล : ได้แค่นี้แหละ อย่าโลภ)

วันนี้ผมไม่ได้มาพูดเรื่องการแปล แต่จะพูดเรื่อง fair trial “การพิจารณาที่เป็นธรรม”
สถานการณ์ม็อบๆ แบบในหนัง ตอนที่คนเอ๋อๆ จำนวนมากกำลังโกรธ (ม็อบในหนังเป็นม็อบเร้ดเน็ก เร้ดเน็กคือคนขาวขวาจัดในรัฐทางใต้ของอเมริกา, กลุ่มนี้ถูกมองว่าเป็นพวกคลั่งศาสนา คลั่งชาติ คลั่งผิว พวกที่ฮาร์ดคอร์หน่อยก็ถึงกับตั้งกลุ่มองค์กรของตนขึ้นมา เพื่อดำเนินการฆ่าแกงคนผิวสีอื่นอย่างเป็นทางการ อนึ่ง เร้ดเน็กมักถูกมองว่าเป็นคนไม่มีการศึกษา -red neck คอแดง ทำงานกลางแจ้ง) ตาของพวกเขาจะโล่งๆ น่ากลัวๆ  หัวหน้าสั่งให้ทำอะไรก็ทำ
Norm หลอกล่อท่านผู้ชม(และกลุ่มม็อบ)ด้วยคำถามแปลกๆ  ให้คนดูขำและงงกันสักหน่อย ก่อนจะฮาแตกสุดๆ กับคำถามสุดท้าย
“Does this guy deserve a fair trial?”
“เค้าควรได้รับการพิจารณาอย่างเป็นธรรมไม่ใช่รึ?” (หรืออาจจะแปลว่า “อ้าว, แล้วเรื่อง fair trial เล่า?”)
-เป็น punch line ที่ punch แรง
Norm ตบหน้า, เรียกสติของทุกคนให้กลับมา ตรงนี้ท่านผู้ชมขำแล้วก็ถูกตบด้วยเช่นกัน –“เออ ใช่ แล้วเรื่อง fair trial ล่ะ?”

Right to a fair trial เป็นสิทธิพื้นฐานตามกฎหมาย, เป็นการคุ้มครองคนจากการใช้อำนาจ(ที่มักจะเกินเลย)ของรัฐ กฎหลักก็คือ ทุกคนจะถูกสันนิษฐานไว้ก่อนว่าบริสุทธิ์ และเพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์ ทุกคนจึงมีสิทธิได้รับ (deserve) “การพิจารณาความที่เป็นธรรม” (a fair trial) เช่น มีสิทธิที่จะไม่โดนซ้อม, ไม่โดนทำให้อับอาย, มีสิทธิที่จะมีทนาย, มาช่วยต่อสู้ในศาล ฯลฯ
ฉะนั้น “ก่อนที่ศาลจะตัดสิน, ทุกคนยังไม่มีความผิด”


2.
(ต่อไปนี้เป็นเรื่องที่ สมควร จะ ตกใจ)
ผมไม่ค่อยดูทีวี เพราะเปิดดูทีไรก็จะมีอะไรให้ถอนหายใจทุกที ภาพข่าวที่ผมเห็นอยู่ในตอนนี้ เป็นการจับกุมกลุ่มเด็กวัยรุ่นที่ชอบขี่มอเตอร์ไซคล์ ตำรวจจับทุกคนถอดเสื้อ มือถูกมัดไพล่หลัง (ซึ่งเป็นวิธีปราบม็อบแบบคลาสสิค -สร้างความอับอายให้เหยื่อให้มากที่สุด)
ตำรวจมีหน้าที่เพียงจับกุมผู้ต้องหาไปให้ศาลดำเนินคดี ไม่มีหน้าที่สร้างความอับอายให้ใคร การทำแบบนี้ละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างโจ่งแจ้ง แต่ก็ไม่เห็นมีใครบ่น แม้แต่หนังสือพิมพ์หรือทีวี ที่ควรจะเป็นปากเป็นเสียงแทนกันบ้าง ก็ไม่เคยตั้งคำถามว่า เฮ่ย ตำรวจทำแบบนี้ได้ด้วยเหรอ? กระบวนการยุติธรรมอยู่ที่ไหน? “Do they deserve a fair trial?” การเผยแพร่ข่าวในลักษณะนี้ -มันเป็นการสนับสนุน/ยืนยัน “การมีอยู่จริง” ของ “ความไม่ถูกต้อง” และเป็นการปฏิเสธ “การมีอยู่จริง” ของ “กระบวนการยุติธรรม”

-เหล่าสื่อมวลชนของเรา.. ช่างน่าชื่นใจจริงๆ
คำว่า “วิสามัญฆาตกรรม”, “ประกาศจับตาย”, “ฆ่าตัดตอน” ... ใช้กันไปเรื่อย, อย่างแพร่หลาย.. มันมีที่ไหนล่ะ “การฆ่าคนโดยชอบธรรม”? พวกพี่ไม่ใช่เจมส์ บอนด์ (เจมส์ บอนด์ มี license to kill, นึกอยากฆ่าใครก็ทำได้ -ฉะนั้นไอ้สายลับเวรนี่ก็เป็นอีกคนหนึ่งที่ไม่เคารพเรื่อง fair trial)
การที่สื่อมวลชน “ใช้” และ “ยอมรับ” การมีอยู่ของ “คำ” ที่ขัดต่อกฎหมายอย่างชัดแจ้งแบบนี้ แสดงว่าเขาไม่รู้จัก “สิทธิพื้นฐาน”? ไม่รู้จัก “fair trial”? หรือเขากำลังบอกเราทุกคนว่าการละเมิดสิทธิพื้นฐานนั้นเป็นเรื่องที่ชอบธรรม, กระทำกันได้?

ลองฟังนี่สิ :
“การยึดทรัพย์ได้ผลชะงัดมาก ยิงตายแล้วเราต้องยึดทรัพย์ด้วย เขาจะได้ไม่ทิ้งมรดกบาป การปราบยาเสพติดเราต้องเหี้ยมพอ เพราะคนค้ายาเสพติดเขาเหี้ยมต่อลูกหลานเรา” มติชนรายวัน 16 ม.ค. 2546 *
อดีตนายกรัฐมนตรี พันตำรวจโท ทักษิน ชินวัตร กล่าว “สิ่ง” นี้ไว้ ตอนที่เขาเป็นประธานมอบนโยบายป้องกันและปราบปรามยาเสพติด ที่หอประชุมสถาบันราชภัฏสวนดุสิตเมื่อวันที่ 14 ม.ค. 2546.. ผมสงสัยว่าในตอนนั้น มีใครนั่งอยู่ในห้องบ้างนะ ตำรวจผู้รู้กฎหมาย, สื่อมวลชน, นักการเมือง, นักวิชาการ? พวกเขานั่งฟังแล้วก็พยักหน้าหงึกๆ  อือ อือ มันก็สมควรตายอ่ะเนาะ อย่างนั้นหรือ?
-ถ้าในห้องนั้นมีใครสักคนที่รู้จักและเคารพใน “fair trial” ตอนที่ทักษินพูดอะไร dumb แบบนั้นออกมา มันก็น่าจะมีการโห่, บู, มันควรจะต้องมีคนตะโกนขึ้นมาว่า
“Do they deserve a fair trial, (bitch)?”

บทความโดยพิเชฐ โพธิวิจิตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลจังหวัดสตูล 
“ขอยืนยันอย่างหัวเด็ดตีนขาดว่า ตัวบทกฎหมายของประเทศไทยทั้งหลายทั้งปวง ไม่ว่าจะเป็นกฎหมายรัฐธรรมนูญ กฎหมายปกครอง กฎหมายอาญา พระราชบัญญัติหรือประกาศคณะปฎิวัตินับร้อยฉบับที่มีอยู่ในขณะนี้ ไม่มีกฎหมายฉบับใดเลยที่ให้อำนาจเจ้าหน้าที่ของรัฐไม่ว่าจะเป็นตำรวจหรือเจ้าหน้าที่ป้องกันและปราบปรามยาเสพติดมีอำนาจ “จับตาย” หรือ “ยิงทิ้ง” คนร้ายได้ เจ้าหน้าที่ของรัฐดังกล่าวมีอำนาจตามกฎหมายเพียงตรวจค้น จับกุม และควบคุมตัวเพื่อรอส่งศาลเท่านั้น เจ้าหน้าที่ไม่มีอำนาจ “ฆ่า” คนร้าย ไม่ว่าคนร้ายนั้นจะเป็นอาชญากรกระทำผิดร้ายแรงเพียงใดก็ตาม ศาลยุติธรรมเท่านั้นที่มีอำนาจพิพากษาประหารชีวิตจำเลยได้ตามกฎหมาย
สิทธิของเจ้าพนักงานตำรวจที่จะยิงคนร้ายมีเท่ากับประชาชนธรรมดาคนหนึ่งเท่านั้น นั่นคือสิทธิในการป้องกันตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 68 ซึ่งจะต้องเป็นการป้องกันสิทธิของตนหรือของผู้อื่นให้พ้นภยันตราย ซึ่งเกิดจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมาย และเป็นภยันตรายที่ใกล้จะถึง ทั้งยังต้องเป็นการกระทำที่พอสมควรแก่เหตุ...”
(พิเชฐ โพธิวิจิตร, “เอกซเรย์สงครามยาบ้า ยึดทรัพย์-ปลิดชีพ กฎหมายทำได้แค่ไหน?” มติชนรายวัน, 9 ก.พ. 2546) **    


3.
ผมชอบคำว่า “right” (“ใช่”, “จริง”, “ถูกต้อง”, “สิทธิ”, “ความชอบธรรม” ฯลฯ) ผมชอบที่เวลาฝรั่งเขาทะเลาะกัน แล้วเขาตะโกนกันว่า
“This is not right!” หรือ
“It’s not fair!” หรือ
“You can’t do that to people!” หรือ
“That is so unconstitutional!”
ฟังแล้วมันรู้สึกปลอดภัย อบอุ่นใจดี มันเป็นการถกเถียงที่ใช้เพียงหลักสิทธิพื้นฐานง่ายๆ  “ความถูกต้อง” “ความแฟร์” ผมว่าเราจะอยู่กันอย่างสงบสุขได้ก็ด้วยภาษาที่แสดงความ “จริง” เหล่านี้

ไม่ว่าจะเป็นการละเมิดเล็กๆ น้อยๆ เช่นการแซงคิว หรือ การละเมิดใหญ่ๆ อย่าง “ฆ่าคนยึดทรัพย์” 
ถ้าพบเห็น, เราควรจะต้องตะโกนแบบนั้นบ้าง
“This is not right!”  นี่มันไม่ถูกต้อง
“It’s not fair!”   มันไม่แฟร์นี่หว่า
“You can’t do that to people!”  เอ็งทำอย่างนั้นกับคนได้ยังไง
“That is so unconstitutional!”  นั่นมันขัดกับรัฐธรรมนูญนะว้อย

เราควรเริ่มพูด, ใช้ หรือแม้แต่ทะเลาะกันด้วยถ้อยคำที่แสดงให้เห็นความสำคัญและความยิ่งใหญ่ของ “right”, ของ “ความถูกต้อง”, “ความชอบธรรม”
เพื่อช่วยกันยืนยันและสนับสนุน “การมีอยู่จริง” ของมัน,
right?

(หมายเหตุ  * และ ** พบในหนังสือ "ปิดหู ปิดตา ปิดปาก สิทธิเสรีภาพในมือธุรกิจการเมืองสื่่อ", พิมพ์ครั้งแรก มี.ค. 2548, หน้่า 59-60, อุบลรัตน์ ศิริยุวศักดิ์ เป็นบรรณาธิการ)